दापोली (प्रतिनिधी: सागर गोवळे):
वणौशी तर्फ पंचनदी येथील शेतात नुकताच कृषी क्रांतीचा एक सुंदर प्रयोग पाहायला मिळाला! डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठाच्या ‘कृषी सखी’ गटातील विद्यार्थिनींनी ग्रामीण कृषी कार्य अनुभव (RAWE) उपक्रमांतर्गत सुपारी पिकातील शास्त्रीय खत व्यवस्थापनाचे खणखणीत प्रात्यक्षिक दाखवून स्थानिक शेतकऱ्यांची मनं जिंकली.
स्थानिक शेतकरी श्री. लक्ष्मण उजाळ यांच्या बागेतील तब्बल १९५ सुपारीच्या झाडांवर कृषी कन्यांनी हे प्रात्यक्षिक प्रत्यक्ष राबवून दाखवले.
प्रात्यक्षिकाची मुख्य वैशिष्ट्ये:
सेंद्रिय व रासायनिक खतांचा योग्य ताळमेळ: जमिनीचा कस टिकवून ठेवण्यासाठी गांडूळ खत, ‘ग्लिरिसिडीयाची’ (गिरिपुष्प) पाने आणि ‘सुपाला (15:15:15)’ या संयुक्त खताचा सुवर्णमध्य साधण्याचा मोलाचा सल्ला दिला गेला.
शास्त्रीय ‘आळे / बांगडी पद्धत’: झाडाच्या बुंध्यापासून ०.७५ ते १ मीटर अंतरावर, १५-२० सेमी खोल आणि २० सेमी रुंद गोलाकार चर खोदून त्यात मातीआड खत देण्याची अचूक पद्धत शेतकऱ्यांना शिकवण्यात आली.
महत्त्वाची दक्षता: खते कधीही थेट झाडाच्या बुंध्याजवळ टाकू नयेत, अन्यथा मुळांना गंभीर इजा होऊ शकते, असा इशारा कृषी सखींनी दिला.
हप्त्यांचे नियोजन: खताचा पहिला हप्ता ऑगस्ट-सप्टेंबर आणि दुसरा हप्ता डिसेंबर-जानेवारी दरम्यान देण्याचे वेळापत्रक स्पष्ट करण्यात आले.
मार्गदर्शक व बाल-शास्त्रज्ञांचा ताफा:
हे प्रात्यक्षिक सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. रमेश कुंकरकर, RAWE समन्वयक डॉ. अशोक चव्हाण, केंद्र प्रभारी डॉ. विजय देसाई, विषय तज्ज्ञ डॉ. ए. ए. दोसानी, तसेच कार्यक्रम अधिकारी डॉ. आशिष शिगवण व डॉ. प्रविण झगडे यांच्या मार्गदर्शनाखाली पार पडले.
या उपक्रमात कु. शबरी चव्हाण, संजना जंगले, मधुजा घडशी, पायल मोरे, रिंकू बाजीया, तरला श्रीदेवी, दिविलीयू, देवीप्रिया पी. टी., श्रीलया एम., मुस्कान कसोटीया आणि नित्या राज या कृषी कन्यांनी अत्यंत उत्साहाने सहभाग घेतला.
”योग्य वेळ आणि शास्त्रीय पद्धतीचा वापर केला तर आमच्या स्थानिक सुपारीचे उत्पादन नक्कीच वाढेल,” असा विश्वास व्यक्त करत शेतकरी लक्ष्मण उजाळ यांनी सर्व कृषी कन्यांचे मनापासून आभार मानले.
