वणौशीत डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठातर्फे १% बोर्डो मिश्रण प्रात्यक्षिक यशस्वी
(दापोली- प्रतिनिधी:सागर गोवळे)
नारळाच्या बुरशीजन्य रोग व्यवस्थापनासाठी कृषी स्नेही गटाचा उपक्रम शेतकऱ्यांना प्रात्यक्षिकासह मिळाले मार्गदर्शन
*वणौशी*:डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली अंतर्गत कृषी महाविद्यालय, दापोली यांच्या ग्रामीण जागृकता कार्यानुभव कार्यक्रमांतर्गत कृषी स्नेही गटातर्फे वणौशी येथे १% बोर्डो मिश्रण तयार करणे व त्याचा योग्य वापर याबाबत प्रात्यक्षिक घेण्यात आले.
बोर्डो मिश्रण तयार करण्याची सोपी पद्धत
या प्रात्यक्षिकादरम्यान १०० ग्रॅम मोरचूद, १०० ग्रॅम चुना आणि १० लिटर पाणी वापरून बोर्डो मिश्रण तयार करण्याची पद्धत शेतकऱ्यांना समजावून सांगण्यात आली. मोरचूद ५ लिटर पाण्यात स्वतंत्रपणे विरघळवून घेतले, तर दुसऱ्या भांड्यात ५ लिटर पाण्यात चुना मिसळून चुन्याचे द्रावण तयार करण्यात आले. त्यानंतर मोरचुदाचे द्रावण हळूहळू चुन्याच्या द्रावणात सतत ढवळत मिसळून एकसमान १% बोर्डो मिश्रण तयार करण्यात आले.
लोखंडी विळ्याने गुणवत्तेची चाचणी
मिश्रणाची गुणवत्ता तपासण्यासाठी स्वच्छ लोखंडी विळ्याची चाचणी घेण्यात आली. विळ्यावर तांबूस थर आढळल्यास अतिरिक्त चुना द्रावण मिसळण्याची पद्धतही शेतकऱ्यांना समजावून सांगण्यात आली.
नारळ पिकात प्रात्यक्षिक आणि बोर्डो मिश्रणाचे महत्त्व
तयार बोर्डो मिश्रणाचा नारळ पिकामध्ये आळवणीद्वारे बुंध्याभोवतीच्या मुळांच्या परिसरात वापर कसा करावा, याचे प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक देण्यात आले. तसेच नारळाच्या कळी व शेंड्याच्या भागाचे संरक्षण आणि बुरशीजन्य रोगांच्या व्यवस्थापनामध्ये बोर्डो मिश्रणाचे महत्त्व स्पष्ट करण्यात आले.
बोर्डो मिश्रण हे प्रामुख्याने संरक्षक संपर्क बुरशीनाशक असून ते वनस्पतीच्या पृष्ठभागावर संरक्षणात्मक थर तयार करून बुरशीच्या बीजाणूंची उगवण व संसर्ग रोखण्यास मदत करते. नारळ, सुपारी, आंबा, काजू, द्राक्षे आणि लिंबूवर्गीय पिकांमध्ये शिफारशीनुसार त्याचा वापर केला जाऊ शकतो.
कृषी कन्यांचे विशेष परिश्रम
या प्रात्यक्षिकाच्या यशस्वी आयोजन व अंमलबजावणीसाठी समृद्धी जाधव, निलम मदने, तन्वी नादिवडेकर, श्रुती बोबडे, साक्षी लोके, अंकिता मुंज, सलोनी सावंत, कोमल झिरवाळ, श्रावणी मोरे आणि आकांक्षा गाडगे यांनी विशेष परिश्रम घेतले. त्यांनी आवश्यक साहित्याची तयारी, बोर्डो मिश्रण तयार करणे, प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक घेणे आणि शेतकऱ्यांना त्याच्या वापराबाबत माहिती देणे अशा विविध जबाबदाऱ्या पार पाडल्या.
मान्यवरांचे मार्गदर्शन
सदर प्रात्यक्षिक सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. रमेश कुणकेरकर, रावे कार्यक्रम समन्वयक डॉ. अशोककुमार चव्हाण, रावे केंद्र प्रमुख डॉ. विजय देसाई, विषयतज्ज्ञ डॉ. परेश पोटफोडे तसेच कार्यक्रम अधिकारी डॉ. आशिष शिगवण व डॉ. प्रवीण झगडे यांच्या मार्गदर्शनाखाली यशस्वीरीत्या पार पडले.
या प्रात्यक्षिकामुळे शेतकऱ्यांना बोर्डो मिश्रणाची तयारी, योग्य वापर, फायदे आणि बुरशीजन्य रोगांच्या व्यवस्थापनातील भूमिका याबाबत प्रत्यक्ष व उपयुक्त माहिती मिळाली.
