वनोशीत अझोल्लाचा जलवा! कृषी सखींनी दाखवला कमी खर्चात दुग्धव्यवसाय चमकवण्याचा ‘सुपरफास्ट’ फॉर्म्युला

(दापोली: प्रतिनिधी:सागर गोवळे)
वनोशी तर्फे पंचनदी (धातोंडी वाडी):
शेती जोडधंद्यात दुधाची साय अधिक घट्ट करायची असेल आणि पशूखाद्याचा वाढता खर्च अर्ध्यावर आणायचा असेल, तर अझोल्लासारखा दुसरा ‘जादुई’ पर्याय नाही! हेच गुपित वनोशीतील शेतकऱ्यांना उलगडून दाखवत ‘RAWE’ कार्यक्रमांतर्गत कृषी सखी गटामार्फत अझोल्ला उत्पादन तळ्याचे धडाकेबाज प्रात्यक्षिक पार पडले.
​श्री. लक्ष्मण उजल आणि श्री. अरुण उजल यांच्या शेतावर प्रत्यक्ष तळे उभारून गावकऱ्यांना अझोल्ला निर्मितीचे धडे देण्यात आले. गोठ्याशेजारीच हे तळे उभारल्यामुळे आता जनावरांना दररोज अगदी ताजा आणि पौष्टिक ‘ग्रीन डोस’ मिळणे सहज शक्य होणार आहे.
​अझोल्ला तळे उभारणीचा ‘Easy Steps’ फॉर्म्युला:
​तळ्याची रचना: ६ × ३ × १ फूट आकाराचा खड्डा खोदून ताडपत्रीच्या साहाय्याने पाणी गळती पूर्णपणे रोखली.
​पाणी व पोषक घटक: तळ्यात ७-८ इंच स्वच्छ पाणी भरून त्यात ३ किलो शेण, ३ किलो माती आणि ३० ग्रॅम एसएसपी (SSP) खताची स्लरी मिसळली.
​बीज रोपण: पाणी स्थिर झाल्यावर अझोल्लाचे ‘कल्चर’ (बीज) सोडण्यात आले.
​अझोल्लाचे तगडे फायदे:
​खर्चात मोठी बचत: बाजारातील महागड्या खाद्यावरील खर्च थेट २० ते २५ टक्क्यांनी घटतो.
​दुधात बंपर वाढ: दुधाचे उत्पादन तब्बल १० ते १५ टक्क्यांनी वाढते.
​पोषणाचा खजिना: प्रथिने, खनिजे आणि जीवनसत्त्वांचा भरणा असल्याने जनावरांची प्रतिकारशक्ती वाढते.
​शेतीसाठीही फायदेशीर: हे खत जैवखत आणि हिरवळीचे खत म्हणून पिकांसाठी वरदान ठरते.
​पाणी व्यवस्थापनाची ‘सीक्रेट टीप’:
अझोल्लाची वाढ तुफान व्हावी यासाठी पहिल्या कापणीनंतर २०-३०% पाणी बदलावे. तसेच ३-४ कापण्यांनंतर तळ्यातील संपूर्ण पाणी बदलून नवी स्लरी टाकावी, असा मोलाचा सल्ला यावेळी देण्यात आला.
​सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. रमेश कुंकरकर, RAWE समन्वयक डॉ. अशोक चव्हाण, केंद्र प्रभारी डॉ. विजय देसाई, विषय तज्ञ डॉ. नरेंद्र प्रसादे आणि कार्यक्रम अधिकारी डॉ. आशिष शिगवण व डॉ. प्रवीण झगडे यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा उपक्रम अत्यंत यशस्वीपणे पार पडला.
​गावातील ११ प्रमुख ग्रामस्थांनी या प्रात्यक्षिकाचा लाभ घेतला असून, कमी खर्चात दूध उत्पादन वाढवण्याचा हा ‘स्मार्ट’ मार्ग पाहून शेतकऱ्यांमध्ये उत्साहाचे वातावरण आहे!