राज्यस्तरीय चिखल नांगरणी स्पर्धेचा फुणगूस-कोंडये येथे रंगणार थरार : खाडी विभागाचा उपक्रम; सौ. विशाखा विजय कुवळेकर (जिल्हा परिषद सदस्या, कसबा गट) यांच्या सौजन्याने आज ५ ऑगस्ट रोजी भव्य आयोजन
*कडवई, मुजीब खान:*
कोकणच्या पारंपरिक कृषी संस्कृतीचे संवर्धन, बैलजोड्यांचे महत्त्व अधोरेखित करणे आणि लुप्त होत चाललेल्या चिखल नांगरणीच्या परंपरेला नवसंजीवनी देण्याच्या उद्देशाने खाडी विभागाच्या वतीने राज्यस्तरीय ‘चिखल नांगरणी स्पर्धा २०२६’ आयोजित करण्यात आली आहे. बुधवार, दि. ५ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी ९ वाजता फुणगूस-कोंडये येथील मंगलमूर्ती नाष्टा सेंटर परिसरात ही स्पर्धा होणार असून, राज्यभरातील शेतकरी, बैलमालक आणि कृषिप्रेमींचे लक्ष या स्पर्धेकडे लागले आहे.
कोकणातील भातशेतीमध्ये चिखल नांगरणीला विशेष स्थान आहे. आधुनिक शेतीत यंत्रांचा वापर वाढत असला तरी अनेक शेतकरी आजही बैलजोडींच्या साहाय्याने पारंपरिक शेतीची परंपरा जपताना दिसतात. या संस्कृतीचे जतन करण्यासाठी आणि नव्या पिढीसमोर पारंपरिक शेतीचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी या स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले आहे.
स्पर्धा घाटी गट आणि गावठी गट अशा दोन विभागांत होणार आहे. दोन्ही गटांसाठी स्वतंत्र पारितोषिकांची घोषणा करण्यात आली असून, प्रथम क्रमांकासाठी ₹२१ हजार, द्वितीय ₹१५ हजार, तृतीय ₹१२ हजार, चतुर्थ ₹१० हजार, पाचवा ₹८ हजार, सहावा ₹६ हजार, सातवा ₹४ हजार, आठवा ₹३ हजार, नववा ₹२,५०० आणि दहावा ₹२ हजार अशी आकर्षक बक्षिसे ठेवण्यात आली आहेत. त्यामुळे राज्यभरातील उत्कृष्ट बैलजोड्या आणि अनुभवी शेतकऱ्यांचा मोठा सहभाग अपेक्षित आहे.
स्पर्धा पारदर्शक आणि शिस्तबद्ध पद्धतीने पार पडावी यासाठी आयोजकांनी सविस्तर नियमावली तयार केली आहे. सहभागी स्पर्धकांची नावे लॉट पद्धतीने निश्चित केली जाणार असून, पंचांचा निर्णय अंतिम राहणार आहे. घाटी गटात फक्त घाटी बैल आणि गावठी गटात गावठी बैलांनाच प्रवेश देण्यात येणार असल्याने स्पर्धेची गुणवत्ता आणि न्याय्यता कायम राहणार आहे.
पावसाळ्यातील भातलावणीपूर्वीची चिखल नांगरणी हा शेतकऱ्यांच्या जीवनातील महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो. बैलांची ताकद, शेतकऱ्याचे कौशल्य आणि जमिनीशी असलेले नाते या स्पर्धेतून अनुभवता येणार आहे. त्यामुळे हा कार्यक्रम केवळ स्पर्धा न राहता ग्रामीण संस्कृती, कृषी वारसा आणि पशुधन संवर्धनाचा उत्सव ठरणार असल्याचे आयोजकांनी सांगितले.
स्पर्धेच्या निमित्ताने राज्यभरातून शेतकरी, बैलमालक, कृषितज्ज्ञ आणि नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित राहतील, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात येत आहे. या उपक्रमामुळे परिसरात उत्सवी वातावरण निर्माण होण्याबरोबरच स्थानिक व्यापार आणि अर्थकारणालाही चालना मिळेल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला आहे.
या स्पर्धेच्या यशस्वी आयोजनासाठी अध्यक्ष प्रसादराव देसाई, उपाध्यक्ष सुरेश कदम व अक्षर शिगवण, खजिनदार दीपक शिंदे तसेच आयोजन समितीचे सर्व पदाधिकारी, कार्यकर्ते, ग्रामस्थ आणि स्वयंसेवक परिश्रम घेत आहेत. सौ. विशाखा विजय कुवळेकर (जिल्हा परिषद सदस्या, कसबा गट) यांच्या सौजन्याने होत असलेल्या या राज्यस्तरीय स्पर्धेमुळे कोकणच्या पारंपरिक कृषी संस्कृतीला नवी ऊर्जा मिळणार असून, ग्रामीण वारसा जपण्याच्या दिशेने हा महत्त्वपूर्ण उपक्रम ठरणार आहे.
