वणौशीत अझोलाची ‘जादू’! दापोलीच्या कृषीकन्यांनी शेतकऱ्यांना दाखवला पशुखाद्याचा भन्नाट अन् स्वस्त पर्याय
*(दापोली: प्रतिनिधी-सागर गोवळे.)*
*वणौशी*:दूध धंदा वाढवायचाय पण पशुआहाराच्या महागड्या गोळ्या-पेंडमुळे खिसा खाली होतोय? मग ही बातमी तुमच्याच कामाची आहे! डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली संचलित कृषी महाविद्यालयाच्या ‘कृषी स्नेही’ गटाने वणौशीतील शेतकऱ्यांसाठी ‘अझोला उत्पादन’ प्रात्यक्षिकाचा भन्नाट उपक्रम पार पाडला.
स्थानिक शेतकरी श्री. नयन गामरे यांच्या शेतावर पार पडलेल्या या प्रात्यक्षिकात दापोलीच्या कृषीकन्यांनी पशुखाद्याचा खर्च अर्ध्यावर आणणारी आणि दुधाची गुणवत्ता वाढवणारी ‘अझोला’ची कमाल थेट करून दाखवली.
अझोला खड्डा: असा झाला अवघ्या १५ दिवसांत तयार!
विद्यार्थ्यांनी अगदी सोप्या भाषेत अन् प्रत्यक्ष कृतीतून अझोलाची निर्मिती कशी करायची, हे पटवून दिले:
खड्ड्याची रचना: ६ फूट लांब, ४ फूट रुंद आणि १ फूट खोल खड्डा तयार करून पाणी गळू नये म्हणून ताडपत्री टाकली.
जादुई मिश्रण: ७-८ इंच स्वच्छ पाण्यात ३ किलो शेण, बारीक माती आणि ३० ग्रॅम एसएसपी (SSP) मिसळले.
अझोला कल्चर: मिश्रण शांत झाल्यावर त्यात निरोगी अझोला कल्चर सोडले. अवघ्या १५ दिवसांत हे उत्तम पूरक खाद्य म्हणून तयार होते!
कामाच्या टीप्स: अझोला कसा वापराल?
नियमित स्वच्छता: पहिल्या काढणीनंतर २०-३०% पाणी बदलावे आणि ३-४ काढण्यांनंतर पूर्ण पाणी नव्याने भरावे.
खाऊ घालण्याची योग्य पद्धत: काढलेला अझोला आधी स्वच्छ पाण्याने धुवावा आणि मगच गायी, म्हशी किंवा वासरांना द्यावा.
सुपरफूड: अझोलामध्ये प्रथिने, खनिजे आणि जीवनसत्त्वे ठासून भरलेली असतात. एवढेच नाही तर हे उत्तम जैवखत आणि हिरवळीचे खत म्हणूनही काम करते!
कृषीकन्यांची मेहनत अन् मार्गदर्शकांची साथ
हा उपक्रम यशस्वी करण्यासाठी समृद्धी जाधव, निलम मदने, तन्वी नादिवडेकर, श्रुती बोबडे, साक्षी लोके, अंकिता मुंज, सलोनी सावंत, कोमल झिरवाळ, श्रावणी मोरे आणि आकांक्षा गाडगे या कृषीकन्यांनी प्रचंड मेहनत घेतली.
तसेच सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. रमेश कुणकेरकर, रावे समन्वयक डॉ. अशोककुमार चव्हाण, केंद्र प्रमुख डॉ. विजय देसाई, विषय तज्ज्ञ डॉ. नरेंद्र प्रसादे, आणि कार्यक्रम अधिकारी डॉ. आशिष शिगवण व डॉ. प्रवीण झगडे यांच्या मोलाच्या मार्गदर्शनामुळे वणौशीतील शेतकऱ्यांना अत्यंत कमी खर्चात शाश्वत शेती आणि पशुपालनाचा एक नवा रस्ता मिळाला आहे!
